Otomatik vites araçlar, manuel vites araçlara kıyasla kullanım açısından daha farklı bir sürüş deneyimi sunar. Genel olarak daha pratik ve konforlu olması ile öne çıkan otomatik vites arabaların en bilinen özelliği sürekli vites değiştirme zorunluluğu olmamasıdır. Kalkış, sürüş, park etme gibi birçok durumda rahatlık sunan otomatik araç nasıl kullanılır? Çalışma prensibi nedir? Manuel araçlardan farkları neler? Konu hakkındaki tüm merak edilenlerin yanıtlarını içeriğimizde bir araya getirdik.
Otomatik Vites Nedir?
Öncelikle otomatik vites araç nedir bakmak gerekirse; otomatik vites, vites geçişlerinin araç hızına göre otomatik olarak yapıldığı vites kutularıdır. Bu taşıtlarda manuel araçlardaki gibi debriyaj pedalı yoktur. Solda fren pedalı, sağda gaz pedalı olmak üzere yalnızca 2 pedala sahiptir. Bu nedenle sürücünün aracın devir sayısına göre vites kolu ile vites değiştirmesine gerek yoktur. Bu geçişler, otomatik vites araçlarda bulunan şanzıman kontrol ünitesi (ecu-mekatronik-beyin) tarafından sağlanır.
Bu sisteme göre siz gaz pedalına bastığınızda araç motorunun krank mili giderek daha hızlı döner. Tork konvertörü içerisindeki basınç da artar. Gaz pedalına basıp ileri doğru gittikçe şanzımandaki hidrolik ve elektronik de kendi hızını ayarlar. Bunun ardından şanzıman sistemi de mevcut hıza göre vitesini otomatik bir şekilde değiştirir. Aracın hızı ile vitesler de doğru orantılıdır. Yani araç hızlandıkça vites büyür, yavaşladıkça küçülür. Bundan dolayı otomatik vites bir araç kullanan sürücü, vitesin artmasını istiyorsa gaz pedalına daha fazla, azalmasını istiyorsa gaz pedalına daha az basmalıdır.
Otomatik Vitesli Arabaların Avantajları
- Yokuş kalkışlarında genelde geriye doğru gitmez.
- Daha kolay manevra yapılabilir.
- Yol hakimiyeti daha iyi olabilir.
- Debriyaj olmadığı için sol ayak dinlenebilir.
- Trafiğin yoğun olduğu ve sürekli dur – kalk yapılan şehir içi şartlarda konfor sağlar.
Otomatik Vitesli Arabaların Dezavantajları
- Genelde fren balataları daha çabuk yıpranır.
- Aracın yakıt tüketimi artabilir.
- Şanzıman sorunları daha çok yaşanabilir.
- Manuel vitesli araçlara kıyasla daha yüksek fiyatlara sahip olabilir.
Otomatik Vites Harfleri ve Anlamları
Otomatik vites araç nasıl kullanılır bakıldığında en önemli işlerden biri vites harflerini öğrenmektir. Otomatik vites kollarında çeşitli rakam ve harfler vardır. Bunlar araç modeline göre farklılaşsa da genelde tasarımları benzerdir. Buna göre vites üzerinde P, D, R, N, S, O harfleri ile 1, 2, 3 gibi rakamlar yer alır. Harfler, bazı İngilizce sözcüklerin baş harfleridir. Buna göre otomatik vites harfler ne anlama gelir aşağıdaki maddelerde görebilirsiniz:
- P: Park (Park Etmek)
- D: Drive (Sürmek)
- R: Reverse (Ters veya Geri)
- N:Neutral (Nötr / Vitesi Boşa -Alma)
- S: Speed/Sport (Hız/Spor) veya O: Overdrive (Aşırı Hız)
Otomatik Vites Araçlardaki Rakamlar Nedir?
Peki otomatik vites 1 2 3 nedir? Bu rakamlar ise aracın sabit viteslerini gösteren ifadelerdir. Yani bu rakamlardan birini seçersiniz ve böylece araç o vitesin üzeri bir seviyeye çıkmaz. Örnek vermek gerekirse; 1 rakamı (bazı modellerde “L” ile gösterilir) arabanın maksimum 30 km hıza çıkabileceği vites seviyesidir. Aracın daha hızlı gitmesini istiyorsanız 2 ya da 3’e de alabilirsiniz. Ayrıca bu rakamların önemli bir artısı da sabit hızla yolculuk yapmanız gereken yollarda öne çıkar. Ortalama 60 km hız ile gitmek için 2’ye, daha fazlası için ise 3’e almanız yeterlidir. Otomatik vites araçlardaki harf ve rakamlar markalara göre değişebilir. Bu nedenle üretici firmanın araç kullanım kılavuzunu incelemeyi unutmayın.
Hangi Durumda Hangi Vitesi Kullanmalı?
Otomatik vites kolu üzerindeki harf ve rakamları, belirli yol şartları ve sürüş durumuna göre seçmeniz gerekir. Buna göre otomatik vites hangi harfte çalıştırılır ya da park edilir gibi soruların yanıtlarını da aşağıdaki maddelerde bulabilirsiniz:
- Araç tamamen durduğunda vites P’de (Park) olmalıdır.
- Araç hareket ettirilecekse vites D’de (Sürüş) olmalıdır.
- Araçla geri geri gidilecekse vites R’de (Geri) olmalıdır.
- Araç kırmızı ışık ya da benzeri durumlarda bekleyecekse vites N’de (Nötr – Boş) olmalıdır.
Otomatik Vites Araba Nasıl Çalıştırılır?
Otomatik vites araçları çalıştırmak için ise uygulamalar birbirine benzerdir. Harf ve rakamlar çoğunlukla aynı tasarıma sahiptir. Bununla beraber bazı semboller araç marka ve modeline göre değişebilir. Aracınıza bindiğinizde önce koltuk ve ayna kontrolleri gibi standart ayarları yapabilirsiniz. Emniyet kemerinizi de taktıktan sonra aşağıdaki adımları izleyebilirsiniz:
- Frene hafifçe basıp el frenini indirin.
- Park hâlindeki aracı çalıştırın. (“Start” butonuna basabilir ya da kontağı çevirebilirsiniz.)
- Ayağınız ile frene basmayı sürdürün ve vites kolunu P’den (Park) D’ye (Sürüş) getirin.
- Yolu kontrol ettikten sonra gaza basıp yola çıkın.
- Yol koşulları ve trafik kurallarına göre vites seviyesini artırmak – azaltmak için 1 – 2 – 3 sayılarından yararlanın.
Otomatik Vites Araba Nasıl Park Edilir?
Yolculuğunuzu tamamlayıp park aşamasına geldiyseniz birkaç basit vites geçişi ile aracınızı park edebilirsiniz. Bunun için de aşağıdaki maddelere göz atabilirsiniz:
- Vites kolu D (Sürüş) konumundayken frene basın.
- Ayağınız frendeyken vites kolunu N’ye (Boş) getirin.
- Aracınız boştayken el freninizi çekin.
- Bu esnada ayağınızı fren pedalından çekebilirsiniz.
- Vites kolunu P’ye (Park) getirin.
- Araç kontağını kapatın.
Otomatik vites araçlar park adımları genelde böyledir. Uygulama sırasına uymayıp vitesi doğrudan P’ye getirmek ciddi maddi hasarlar doğurabilir. Bu nedenle araç üreticinizin kullanım kılavuzundaki adımları takip etmeyi unutmayın.